Sitede gri su ve yağmur suyu sistemi zorunlu mu?
Mevzuat atıflarının son kontrolü: . Sayfa tarihi: .
Konut sitelerinde gri su sistemi zorunlu değildir. Planlı Alanlar İmar Yönetmeliği gri suyu yalnız 200'den fazla yataklı konaklama binalarında, 10.000 metrekareden büyük alışveriş merkezlerinde ve 30.000 metrekareden büyük kamu binalarında zorunlu tutar (m.57/A/5-b). Yağmur suyu toplama sistemi ise depo ihtiyacı 7 metreküpü aşan, parseli 2.000 metrekareden ya da çatı izdüşümü 1.000 metrekareden büyük yeni yapılarda zorunludur (m.57/A/5-a). İki kural da 11 Mart 2025'ten önce ruhsat başvurusu yapılmış yapılara uygulanmaz.
Gri su sistemi hangi yapılarda zorunludur?
Gri su toplama sistemi yalnız üç yapı türünde zorunludur. Planlı Alanlar İmar Yönetmeliği'nin 57/A maddesine 11 Mart 2025 tarihli Resmî Gazete'de yayımlanan değişiklikle eklenen beşinci fıkra şu yapıları sayar:
- yatak sayısı 200'den fazla olan konaklama amaçlı binalar,
- yapı inşaat alanı 10.000 metrekareden büyük alışveriş merkezleri,
- yapı inşaat alanı 30.000 metrekareden büyük kamu binaları.
Aynı fıkra sağlık ve eğitim yapılarında gri su sistemi kurmanın zorunlu olmadığını ayrıca yazar. Konut ve konut sitesi listede yoktur. İnternette yeni konut projelerinde gri suyun zorunlu olduğunu söyleyen yazılar var; yönetmelik metninde bunun karşılığını bulamadık.
Yağmur suyu toplama sistemi hangi sitelerde zorunludur?
Yağmur suyu toplama sistemi, yeni yapılan büyük parselli sitelerin çoğunu ilgilendirir. Planlı Alanlar İmar Yönetmeliği m.57/A/5-a'ya göre depo hacmi ihtiyacı 7 metreküpün üzerinde olmak kaydıyla iki durumda sistem kurmak zorunludur: parsel alanı 2.000 metrekareden büyük alanlardaki yapılarda ya da parseldeki toplam çatı izdüşüm alanı 1.000 metrekareden büyük yapılarda. Depo ihtiyacı 7 metreküpü geçen kamu yapıları da zorunluluğun içindedir. İki ölçütten biri yeter: parsel küçük olsa da çatı izdüşümü 1.000 metrekareyi geçiyorsa ve depo ihtiyacı 7 metreküpü aşıyorsa sistem kurulur. Gri sudan farklı olarak yağmur suyu kuralı konutu dışarıda bırakmaz.
Mevcut siteler bu sistemleri kurmak zorunda mı?
Hayır. Planlı Alanlar İmar Yönetmeliği'nin geçici 3 üncü maddesine 11 Mart 2025'te eklenen altıncı fıkra, 57/A/5'teki zorunlulukları geriye doğru uygulamaz. Fıkraya göre:
- 57/A/5 yürürlüğe girmeden önce yapı ruhsatı başvurusu yapılmış yapılarda zorunluluk aranmaz;
- afet riski altındaki alanların dönüştürülmesi kapsamında noter onaylı inşaat sözleşmesi düzenlenmiş yapılarda zorunluluk aranmaz;
- zorunluluk parselde yeni yapılacak yapılar için aranır, ancak parselde o tarihten önce ruhsat alınmış bir yapı varsa parselde yeni yapılacak diğer yapılar için de aranmaz;
- önceden ruhsat alınmış yapılarda yapılacak esaslı tadilat ve diğer ruhsat işlemlerinde de aranmaz.
57/A/5 yayım tarihinde, yani 11 Mart 2025'te yürürlüğe girdi (değişiklik yönetmeliği m.10). Bu tarihten önce ruhsat başvurusu yapılmış bir site, sistemi sonradan kurmakla yükümlü değildir.
Gri su ve yağmur suyu nerede kullanılabilir?
Gri su yalnız tuvalet rezervuarında, yağmur suyu ise bahçe sulamasında ve tuvalet rezervuarında kullanılabilir. Planlı Alanlar İmar Yönetmeliği m.57/7-a iki sistemi ayrı kurallara bağlar ve yağmur suyu sistemi olan yapıda gri su sisteminin ayrı planlanmasını esas alır.
| Kural | Yağmur suyu | Gri su |
|---|---|---|
| Standart | TS EN 16941-1 | TS EN 16941-2 |
| Toplanan su | Yalnız çatı yüzeylerinden | Yalnız duş, küvet ve el-yüz lavabosundan gelen hafif gri su |
| Kullanım | Bahçe sulaması, tuvalet rezervuarı ve sifonu | Yalnız tuvalet rezervuarı ve sifonu |
| Depo hacmi | Yıllık toplanabilir yağmur suyunun en az %6'sı | Bağlı rezervuarların günlük suyunun en az yarısı |
| Tahliye | Varsa yağmur suyu şebekesine | Atık su şebekesine; yağmur suyu şebekesine ve tankına bağlanamaz |
Yağmur suyu tankının tahliyesi aynı binadaki gri su tankına bağlanırsa, tahliye edilen yağmur suyu gri su sayılır ve gri su kurallarına girer.
Depolama tankı nereye konur, emsale dahil olur mu?
Depolama tankı bina içinde ya da bahçede konumlandırılabilir ve gri su toplama havuzu emsal hesabına girmez. Planlı Alanlar İmar Yönetmeliği m.57/7-a'ya göre tank, çekme mesafelerini ihlal etmemek kaydıyla bina bünyesinde, bahçe zemininin üstünde ya da altında, arka ve yan bahçede zemin altında, ön bahçede ise yol cephesine 2 metreden fazla yaklaşmamak kaydıyla zemin altında yer alabilir; yönetmelik bu yerler arasında öncelik sırası koymaz. Aynı yönetmeliğin 22 nci maddesi arıtma tesisini, gri su toplama havuzunu, yakıt ve su depolarını katlar alanı hesabına dahil etmez (m.22/1-i). Sistemler yapı ruhsatı ekindeki mekanik tesisat projesinde gösterilir (m.57/7-a).
Yapı kullanma izninde gri su sistemi denetlenir mi?
Evet, projede varsa denetlenir. Planlı Alanlar İmar Yönetmeliği m.64/2, yapı kullanma izni işlemlerinde ilgili idarenin sitelerde gri su toplama havuzu ve benzeri önlemlerin alınıp alınmadığını, varsa projesini de dikkate alarak denetlemesini ister. Yeni bir sitenin yönetimini devralırken yapı kullanma izni belgesine ve mekanik tesisat projesine bakmak, sistemin projede olup olmadığını gösterir. Yönetim devrinde istenecek belgeler yönetim devri rehberinde.
Sitede kurulu gri su ve arıtma sistemini kim işletir?
Sitenin ortak tesisatına bağlı bir gri su ya da arıtma sistemi, ortak tesis olarak site yönetiminin sorumluluğundadır; işletme gideri kat malikleri arasında başka anlaşma yoksa arsa payı oranında paylaşılır (Kat Mülkiyeti Kanunu m.20/1-b). Gri su tankının tahliyesi atık su şebekesine bağlandığı için şebeke tarafındaki muhatap su ve kanalizasyon idaresidir; su ve kanalizasyon hizmetlerini yürütmek büyükşehir belediyesinin görevidir (5216 sayılı Kanun m.7) ve Kocaeli'de bu idare İSU'dur. Gri su ve atıksu arıtma tesislerinde işletme, bakım, onarım, numune ve kayıt işlerini kendi personelimizle yürütürüz; bu hizmeti yönetimini üstlenmediğimiz sitelere de veririz (gri su ve atıksu arıtma tesisleri).
Sık sorulanlar
Gri su bahçe sulamasında kullanılabilir mi?
Hayır. Planlı Alanlar İmar Yönetmeliği gri su sisteminden elde edilen suyu yalnız tuvalet rezervuarlarında ve sifonlarında kullanmaya izin verir (m.57/7-a-2). Bahçe sulamasında yağmur suyu kullanılabilir (m.57/7-a-1).
Mutfak ve çamaşır makinesi suyu gri su sistemine bağlanabilir mi?
Hayır. Yönetmelik gri su sisteminde yalnız duş, küvet gibi yıkanma yerlerinden ve el-yüz lavabolarından gelen hafif gri suyun toplanabileceğini yazar (m.57/7-a-2).
Eski bir siteye gri su sistemi eklenebilir mi?
Yönetmelik eski siteleri zorunluluktan muaf tutar, sistemi sonradan eklemeyi ise yasaklamaz (geçici m.3/6). Sistem ortak tesisata bağlandığı için ortak yerde yapılan bir iştir; kat malikleri kurulunun kararı için ortak alanda tadilat rehberine bakabilirsiniz.
Yağmur suyu deposu ne büyüklükte olmalı?
Depo, binanın bulunduğu ilin yıllık yağış ortalaması, çatının yüzey tipi ve izdüşüm alanına göre hesaplanan yıllık toplanabilir yağmur suyunun en az yüzde altısını karşılamalıdır. Hesap TS EN 16941-1 standardının EK-A'sındaki yöntemlerle yapılır (m.57/7-a-1).
Kaynaklar
- Planlı Alanlar İmar Yönetmeliği, m.22/1-i, m.57/7-a, m.57/A/5, m.64/2, geçici m.3/6 (okunma: 8 Ekim 2026)
- Planlı Alanlar İmar Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik, Resmî Gazete 11 Mart 2025, sayı 32838, m.6, m.10 (okunma: 8 Ekim 2026)
- 634 sayılı Kat Mülkiyeti Kanunu, m.20/1-b (okunma: 8 Ekim 2026)
- 5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu, m.7 (okunma: 24 Eylül 2026)
Hazırlayan: CT Site Yönetimi. Bu sayfada mevzuatın genel çerçevesini anlattık; somut bir uyuşmazlıkta avukata danışmanız gerekir.